Hadaba halkan ka dheeho qodobo dhawr ah oo aan rabo in aan iftiinsho sida loo baal

maray:

Qodobada Ay Ku Hungowdayday Puntland Taabagalinteeda:

2. Puntland waa dawlad-goboleed Soomaaliyeed oo madaxbannaan kuna dhisan habka

wadatashiga, demoqoraadiyadda iyo xisbiyada.Ma dhicin taasi ilaa iyo hada

3. Maamulka dawladdu waa mid baahsan, awoodda ugu sarraysana - tan Eebbe mooyee -

shacabka ayaa leh, isaga oo awooddaas u adeegsanaya si toos ah oo dastuurka iyo

shuruucda waafaqsan, qof ama qayb ka mid ah shacabkuna ma sheegan karo, kumana

takrifali karo gooni ahaan. Ma hirgalin tana

4. Puntland waa qayb ka mid ah Soomaaliya xil ayaana ka saaran baadigoobka iyo

dhawridda dawlad Soomaaliyeed oo ku dhisan habka Federaaliga ah.Maamulkii Hore ee

Madaxweynaha C/Laahi Yusuf u ahaa ayaa taas arkay (Waana tuu ku gaarey xilka uu

manta hayo), Halka maamuladii ka danbeeyey ayan sidaas wax u arag

2. Magaalo madaxda waxaa lagu dhaqayaa xeer u gaar ah saddex bilood gudahood lagu soo aaro laga bilaabo dhaqangalka dastuurka. Kuma hirgalin mudada uu dastuurku xusayo ee sadexda bilood ah waxa ayna qaadatay ku dhawaad sagaal sano in la isweydiiyo xeer u gaara Caasimada.

1. Dadweynaha Punltland tobankii sanaba mar baa la tirokoobayaa. Ha u fadhin

hadalkeedba lagumajiro wali.

2. Waqtiga tirokoobtu ka bilaaban doonto xeer gaar ah baa lagu soo saari doonaa.

Muhiimadba looma arag, lamina isweydiin

7. Dawladda xil ayaa ka saaran dhisme jaamacadeed. Maba garawsan taas

1. Qof kasta xor buu u yahay figraddiisa iyo soo-bandhigideeda. Afka ayuu ku

egyahay, waana la isku xiraa fikirka iyo soo bandhigida aaraada.

2. Qofku waxa uu fikraddiisa ku cabbiri karaa qaab hadal, saxaafadeed, qoraal,

baahineed, muuqaal, suugaan iyo habab kale oo xeerka waafaqsan faragelin la\\\'aan.

Awoodan qofka la siiyay ayaa hadana lagu waxyeelaynayaa markii uu ku dhaqaaqo

fulinteeda.

3. Puntland waxay dib u celin kartaa dembiile, ama Eedaysane shisheeye ah, oo

dalkiisa ka soo cararay, haddii uu jiro heshiis dad-isu-celineed oo dhexmaray

Puntland iyo dalka weyddiistay celintiisa. Ma dhaqan galin, Balse iyada oo ayan

jirin XEER U YAAL Puntland iyo wadamada kale ayaa maalin walba dad laga kaxeystaa

Puntland.

2. Muwaadin kasta oo leh sharuudaha lagu doorto Xildhibaanka ka sakow, qofka loo

magacaabayo Wasiir waa in uu leeyahay aqoon sare oo gaarsiisan heer jaamacadeed iyo

xirfad maamul oo gaarsiisan ilaa 5 sano. Ma shaqeyn, waxana dhacday in Golaha

Wasiirada Puntland dhex yururaan shaqsiyaad aan xirfadeedii iyo aqoonteed midnaba

laheyn

3. Madaxweynaha iyo madaxweyne ku-xigeenka, Wasiirrada, iyo Saraakiisha sare ee

Dawladdu ma geli karaan dhaqdhaqaaq ganacsi oo gaar ah, inta ay xilka hayaan.Lamaba

dayo Dastuurka, waayo intuba waa laba canleeyaan

1. Puntland waxa ay ku dhaqmaysaa habka dhaqandhaqaale ee suuqa xorta ah, waxayna

dhiirigelinaysaa, damaanadna siinaysaa maalgelinta dalka, mid shisheeye iyo mid

sokeeyeba. Doodihii iyo khulkhulatooyinkii ugu danbeeyey ee dhinaca ganacsiga ayaa

qodobkanina ka dhigaya mid aan jirin.

2. Habka Ganacsigu waa tartan furan. Mayee waa lajiifiyaana banana, la joojiyaana

banana.

3. Waxaa reebban qodob ka hor imaanaya tartanka ganacsiga. Mareebana, waayo maba

dhaqangalin

1. Waxaa reebban nabaadguurinta/xaalufinta (bad, cir iyo birriba) iyo sumaynta

deegaanka (bad, cir iyo birriba), dhoofinta dhuxusha, ka-ganacsiga iyo dhoofinta

dhirta qoyan iyo tan qallalanba. Waa hadii laba yaqaan ama laba ogyahay waxa reeban

ee Dastuurka Puntland qorayo iyo waxa aan reebanayn.

Maadaama aan intaas kasoo qaatay kagadaal markii aan akhrin ugu laabtay Dastuurka

Puntland ee la leeyahay waxa uu saldhig u yahay aasaaska iyo jiritaanka Maamul

Gobaleedkan, ayaa hadana marka aad fiirisid sawirka iyo dhaqanka ka taagan Maamul

Gobaleedka Puntland waxa kuu soo baxaya dhibaato iyo halis ka baaxad weyn inta aan

ku tilmaamay in maamulkani baalmaray dhaqangalintiisa, iyada oo hadii ay wax uun

looga dhaqmi lahaa Dastuurka u yaal Gobalka ayba yaraan laheyd dhibaato badan oo ka

dhashay markii la baalmaray wax badan oo lagu heshiiyay in ay saldhig u noqdaan

Nidaamka Puntland.

Dhibaatada Maanta ka jirta Puntland ayaan aheyn mid lagu soo koobi karo hadal, balse

kuugu filan in aad ka daalacatid waxa jira sawirada cajaa’ibka ah ee ka imaanaya

dhamaan degaanadeeda, sida ay oraneyso Proverb Germanyah \\\"A picture tells more than

a thousand words\\\" ayaa hadaba sawiradani yihiin kuwo cabiraya xaalada dhabta ah ee

ka jirta meesha.

Sida maalmahan caadada noqotay in dhibaatada ka jirta Puntland, ay waxgarad iyo

aqoon yahan badani siyaabo kala duwan uga hadlaan, taasoo dhamaanba ay usaarayaan

fadqalalaha baahsan ee ka jira Puntland in ay sabab u yihiin xukunka hada talada

haya, iyagoo aad dhinaca kalena moodaysid in ay waxyaabo badan oo ragaadiyay

Puntland kaba indho la’yihiin amabase iska indho tirayaan, tanoo ay ugu weyntahay

Puntland oo aan marnaba si dhameystiran u dhaqan galin Dastuurkii ay dagsadeen,

dhibaatada ka dhalatayna ay sabab u tahay xaalada qalafsan ee maanta taagan, waxa la

oran karo maamulkanna waa dhaxlay ayaa waxa ay tahay in uusan la iman aragti furan

oo wax saxda, isagoo dastuurkii u dagsanaana maamulka aanba gadaal u jaleecin, u

jaleecin la’aantaas Dastuurkuna waa tan lagurubsanayo xumaanteedii hada.

Waxa laga yaabaa in dad badani isweydiiyaan waa maxay dhibaatada ku dhaqan la’aanta

Dastuurku u geysan karto Puntland? Balse waxa cad oo jawaab u noqon karta taa ayaa

ah, iyada oo lawada ogyahay in jiritaanka iyo aasaaska Puntland gundhig looga dhigay

Dastuurkan maanta la baalmarayo, ayaa hadana marka la laalo gabi ahaantiisna laga

fursan Karin imaanshaha iyo bilowga khalkhal sababi kara in xididada loo siibo

tiirarka saldhiga u ah sugnaanshaha Maamul Gobaleedkan, oo ay ugu horeyso amnigu.

Si aan hadaba u fahano halista iyo khataraha ku imaan kara Maamul Gobaleedka

Puntland amase tan ay hada ku jirto, waa in aan aqoon u leenahayay baahida keentay

in sideedaba dhidibada loo taago maamulkan.

Sida ay qeexayso aragti uu qoraal ahaan ku soo bandhigay Magaalada London 1994,

Ururkii la oran jiray SSDF, mar uu ka hadlay mustaqbalka Soomaaliya waxa sal u noqon

kara, ayuu ku xusay in muhiimadu ay tahay in laga dhaqan galiyo Soomaaliya nidaamka

Federalism, kaasoo wadanka ay ugu qaybiyeen shan maamul gobaleed.

Taasi oo jirta ayaanan hadana la oran Karin waa aragtida rasmiga ah ee ka danbeysa

aassaaska Puntland, inkastoo guuxaaasi meesha ka maqnayn, ayaan hadana marka

aragtida guud la fiirsho laga dhadhansan karaa, in hirgalinta dhidibada loogu taagay

Puntland ay ku timid markii rajo xumo wayni uga timid dib usoo celinta Qaranimadii

Soomaaliya ee ay la wadaageen Soomaali inteeda kale.

Marka aad eegtid taariikhda la unkay Puntland 1998-kii ayaa daliil u noqon karta

aragtida ah in sideedaba ay ku timid rajoxumadii ay ka qaadeen dib u yagleelid

la’aantii Qaranimada Soomaaliya, taasna waxa cadeynaya markii uu burburay shirkii

isbaheysigii Sodare ku wadeen in Soomaaliya dowlad loogu dhiso qorshahuna ahaa in

shirkaasi ka dhaco magaalada Boosaasso, dadkeeduna ku haminayay uu daleel marin ku

idlaaday, tan labaad oo taas ugu biirtayna ay noqotay dharbaaxadii siyaasadeed ee

lagu burburiyay qorshihii Isbaheysigii Sodare ee ka dhaqan galay shirkii Qaahira,

taas oo lawada xasuusto in caradii ka dhalatay la iclaamiyay shirweyne dib loogu

falanqaynayo siyaasada Gobalada W/Bari, tanoo markii danbena iskugu biyo shubatay

aasaasida nidaamka Puntland.

Hadaba marka laga hadlayo ujeedada iyo danaha laga lahaa Puntland iyo baahida

keentay aasaaska Puntland ayaa kala duwanaan kara, macnayaal kala fogna ku fadhin

kara, iyadoo muuqaalka guud hal ujeedo loowada dhigayo, ayaa hadana danaha laga

lahaa noqon kareyn \\\"Halkii Waraf ee Dhowrka Shimbirood in lagu dilo la rabay\\\", sidoo

kalena aysan ka maqnayn ujeedooyin gaar ah.

Mida ugu muhiimsanayd ee dadka Gobalku rajeynayeen ayaa waxa ay aheyd bal in ay

helaan maamul iyo nidaam waxtar ah oo u horseedi kara jiho hurumar leh, kaasoo ay

kaga baxayaan mugdigii iyo mustaqbal xumadii ka dhalatay markii ay waayeen

qarannimadoodii, dhinaca kalena iyaga oo aan ilaaweyn walaalahoodii Soomaaliyeed

ayaa waxa maskaxdooda ku rafanayay mar walba in taabagalinta Puntland ay hormood u

noqondoonto sidii mar labaad dhidibada loogu taagi lahaa qarannimada Soomaaliya.

Tan ayaa cadeyn waxa u noqon karta sida ka muuqata Dastuurka Puntland Qodobka labaad

faraciisa sadexaad, Q2/L3, kaas oo oranaya \\\"Puntland waa qayb ka mid ah Soomaaliya

xil ayaana ka saaran baadigoobka iyo dhawridda dawlad Soomaaliyeed oo ku dhisan

habka Federaaliga ah\\\".

Intaas hadii aan ka bidhaansanay baahida ka danbeysay aasaaska Maamul Gobaleedkan

iyo waliba ujeedooyinka laga lahaa higsashadooda, ayaan hadaba gadaal u jaleecaynaa

halka himiladii dadka gobalkani ka hirgali wayday, ha ahaato mushkiladaha hada lagu

baraarugay amase ha ahaadeen marin habow iyo jidkii uu qaadi lahaa gobalkani oo aan

markii horeba si baahsan loo falanqayn.

Dhismihii Puntland ayaa aheyd mid dad badani u arkeen talaabo hore loo qaaday, halka

qaar kalena ayba madaxmartay hamuunta iyo jacayl ay u qabeen in waxuun nidaam iyo

kala danbeyn ah mar laga hirgasho gayigooda, Kalgacalkii siyaadada ahaa ee loo

qaaday dhalashada maamulkan ayaa keentay in aan si sareexad leh la isku weydiin

hanaankii lagu ababin lahaa ubaxan curdanka ah, tanoo u muuqatay in uun ay aheyd bal

marka hore wax ha la yagleelo, dabadeedna laga badin waayay dulmeeraysiga udbihii la

mudmuday maalintii u horeysay, iyadoon wax lagu kordhinayo aanan jirin.